نقش سواحل مَکُران در اقتصاد دریا

به گزارش خبرنگار جام جم آنلاین سیستان و بلوچستان -علی اکبر رهدار 

سواحل مَکُران از معدود مناطق راهبردی کشور است که به‌طور مستقیم به آب‌های آزاد دسترسی دارد و همین ویژگی، آن را به دروازه‌ای مهم برای اتصال ایران به بازارهای جنوب آسیا، شرق آفریقا و کشورهای حاشیه اقیانوس هند تبدیل کرده است.

این موقعیت، ظرفیت تبدیل چابهار و سواحل مَکُران را به یکی از کانون‌های اصلی تجارت و ترانزیت منطقه‌ای فراهم کرده است. کارشناسان حوزه توسعه معتقدند مَکُران مجموعه‌ای متنوع از فرصت‌های اقتصادی را در خود جای داده است؛ از توسعه بنادر و صنایع لجستیکی گرفته تا پتروشیمی، انرژی، شیلات، آبزی‌پروری، صنایع معدنی و گردشگری دریایی. در کنار این مزیت‌ها، اقتصاد دانش‌بنیان دریایی نیز می‌تواند به‌عنوان یکی از پیشران‌های نوین توسعه در این منطقه نقش‌آفرینی کند.

با وجود این ظرفیت‌ها، چالش‌هایی همچون ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقل، کمبود آب پایدار، پراکندگی مدیریتی، کندی فرآیندهای اداری و محدودیت سرمایه‌گذاری، تاکنون مانع شکوفایی کامل این منطقه شده است.
کارشناسان همچنین نبود نقشه راه یکپارچه توسعه را یکی از خلأهای اساسی در مسیر پیشرفت مَکُران می‌دانند.

در الگوی مطلوب توسعه، دولت باید نقش سیاست‌گذار، تسهیل‌گر و تأمین‌کننده زیرساخت‌ها را بر عهده داشته باشد و بخش خصوصی به‌عنوان موتور محرک سرمایه‌گذاری و تولید عمل کند.

چابهار بزرگترین بندر اقیانوسی ایران و یکی از مهم‌ترین و راهبردی‌ترین نقاط دروازه‌ای کشور به دنیای تجارت و اقتصاد است؛ این بندر با موقعیت جغرافیایی بی‌نظیر خود در جنوب شرقی ایران و سواحل مَکُران به‌ویژه در ارتباط با کشورهای جنوب آسیا و حوزه اقیانوس هند، ظرفیت‌هایی منحصر به‌فرد برای تبدیل شدن به یک کانون تجاری جهانی دارد.

چابهار دارای ۲ بندر بزرگ شهید بهشتی و شهید کلانتری است که نقش بسیار مهمی در صادرات و واردات کالا دارند؛ اسکله بندر شهید بهشتی چابهار با مساحت ۲۴۰ هکتار، محوطه‌های بارانداز ۱۶ هکتار، انبارهای مسقف ۳۰ هزار متر مربع و اسکله شهید کلانتری نیز دارای ۳۵ هزار متر مربع بارانداز، ۳۰ هزار مترمربع انبار مسقف و ۱۴ هزار و ۵۰۰ مترمربع محوطه کانتینری است؛ این بنادر هرکدام پنج پست اسکله برای پهلوگیری شناورهای تجاری دارند.

در کنار ظرفیت‌های طبیعی، جغرافیایی و لجستیکی این بندر، پروژه‌های عظیم توسعه‌ای و زیرساختی در حال اجرا در حال تبدیل کردن این منطقه به یک موتور رشد و تحول عظیم در اقتصاد ملی و منطقه‌ای هستند.

توسعه مَکُران می‌تواند آثار گسترده‌ای بر امنیت اقتصادی و اجتماعی جنوب شرق کشور داشته باشد؛ از جمله افزایش اشتغال، کاهش فقر، جلوگیری از مهاجرت، ارتقای درآمد خانوارها و تقویت سرمایه اجتماعی.

در عین حال، این توسعه اگر با برنامه‌ریزی دقیق همراه نباشد، ممکن است پیامدهایی همچون تخریب محیط‌زیست و نابرابری منطقه‌ای را نیز به همراه داشته باشد.

زیرساخت‌هایی نظیر اتصال ریلی چابهار به شبکه سراسری، توسعه بنادر، ایجاد شهرک‌های صنعتی، نیروگاه‌ها، آب‌شیرین‌کن‌ها، مراکز لجستیکی و تقویت حمل‌ونقل جاده‌ای، از مهم‌ترین الزامات جهش توسعه‌ای در این منطقه محسوب می‌شوند.

اقتصاد دریامحور در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در سیاست‌گذاری کلان کشور یافته و با توجه به مرزهای آبی گسترده ایران، می‌تواند به یکی از ارکان رشد اقتصادی، افزایش صادرات و تنوع‌بخشی به درآمدهای ملی تبدیل شود.

در این میان، بنادر نقش کلیدی در اتصال ایران به زنجیره تجارت جهانی ایفا می‌کنند و توسعه ظرفیت‌های بندری، به طور مستقیم بر رشد صادرات و ترانزیت اثرگذار است.

حوزه شیلات و آبزی‌پروری نیز یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های مکران به شمار می‌رود.توسعه پرورش ماهی در قفس، صنایع فرآوری، بسته‌بندی و برندسازی محصولات دریایی می‌تواند ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد کرده و فرصت‌های شغلی گسترده‌ای فراهم کند.

در بخش اشتغال، اقتصاد دریامحور فرصت‌های جدیدی در حوزه‌های بندری، حمل‌ونقل، گردشگری، صنایع تبدیلی، فناوری‌های نوین و خدمات شهری ایجاد می‌کند. توانمندسازی نیروی انسانی بومی، توسعه آموزش‌های فنی و اتصال نظام آموزشی به نیاز بازار کار، از پیش‌شرط‌های اساسی موفقیت در این حوزه است.

گردشگری دریایی نیز از دیگر ظرفیت‌های مهم مکران محسوب می‌شود. سواحل بکر، فرهنگ غنی بلوچ و موقعیت طبیعی منحصربه‌فرد، این منطقه را به یکی از مقاصد بالقوه گردشگری ملی و بین‌المللی تبدیل کرده است؛ مشروط بر آنکه زیرساخت‌های اقامتی، حمل‌ونقل و خدماتی به‌درستی توسعه یابد.

در حوزه سرمایه‌گذاری، مَکُران به دلیل دسترسی به آب‌های آزاد، موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز و ظرفیت‌های صادراتی گسترده، یکی از جذاب‌ترین مناطق برای سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی به شمار می‌رود.